آخرین‌نوشته‌ها
نمایش‌همه
آخرین‌نوشته‌ها
نمایش‌همه
آخرین‌نوشته‌ها
نمایش‌همه
نوشته‌شده‌توسط
چهار شنبه, 01/28/2015
1824 بازدید
2+لایک شده

پوشش اعراب قبل از اسلام

از آنجاییکه مسئله نوع پوشاک ایرانیان با ظهور اسلام با حجاب و پوشش منسجمی هم برای زنان و هم برای مردان همراه می شود و حکم حجاب حکم تکمیلی برای جامعه آن روز بوده است لذا لازم دانستیم با استناد به منابعی که ذکر می شود برخی از پوشش ها را در عرب قبل از اسلام توضیح دهیم و الا در ایران تا قبل از اشاعه اسلام همان لباس دوران ساسانیان مرسوم بوده است .

بااستناد به سخن حضرت علی (ع ) می فهمیم قبل از اسلام اعراب عمدتا از پایین ترین سطح پوشاک جهانی بر خوردار بودند :

حضرت علي(ع ) دشواري‌ها، تنگنا‌ها و سختي‌هاي زندگاني آن روزگار را بدين‌گونه گزارش كرده است:

«ما مردم عرب در ميان امت‌هاي ديگر سخت‌ترين زندگي و خشن‌ترين لباس‌ها و اثاثيه را داشتيم و بيشترين غذاي ما هبيد و پوست بود و پشم، معمولاً لباس‌مان را تشكيل مي‌داد

محمّدباقر محمّدي، نهج‌السعادى في مستدرك نهج‌البلاغه، ج1، صhttp://daftarmags 121
نوع لباس و زینت زنان ارتباط مستقیم با محیط اجتماعی و طبیعی آنان داشت. در شهرها که اختلاطِ بین دو جنس بیشتر و پر دامنه‌تر بود، لباس‌ها متنوع‌تر و جذاب‌تر بود و زینت بیشتری وجود داشت، اما در زندگی صحرایی که چنین نبود، پوشش زنان ساده‌تر و یک‌دست بود، به ویژه اینکه آنان برای فرار از آسیب‌های طبیعی از پوشش بیشتری استفاده می‌کردند. شرایط سخت‌ صحرا زنان بادیه‌نشین را مجبور به پوشاندن سر و صورت می‌کرد، همان‌گونه که مردان نیز چنین می‌کردند(farsnews.com)

زن و مرد بادیه نشین

در دوره جاهلیت و زمان های اولیه اسلام هنگامی كه تقریبا تمامی اعراب به حالت بادیه نشینی می زیسته اند، شهرهای كوچك و كم اهمیت و هنر خیاطی نسبتا ناشناخته بود، پوشاك های ساده سرتاسری به صورت یكپارچه بافته می شده است و برای حفظ بدن آنها، از سرما و گرما كفایت می كرد .

البته با فتوحات اسلامی و گسترش قلمرو اعراب و آشنایی آنان با فرهنگ های رومی و ایرانی تغییر محسوسی در روند پوشاك ایجاد گردید، به طوری كه در اواخر دوره خلافت اولیه «خلفای راشدین» خصوصیات البسه را این گونه بیان كرده اند : تكثر در انواع پارچه ها و لباس ها و تفنن در خیاطت(2)، این در حالی است كه در دوره خلافت عباسی با استفاده از هنرمندان فن خیاطی روند دوخت لباس و پوشاك و تنوع آن به اوج خود رسید. با توجه به گزارش های منابع اولیه لباس ها به دو صورت تقسیم گردیده است

1 ـ لباس هایی كه پارچه های آن بریده می شدند و با نخ دوخته می شدند. مانند : قمیص، جبه و سراویل.
2 ـ لباس هایی كه یكپارچه، بدون برش و دوخته شدن مورد استفاده قرار می گرفتند. مانند : جلباب، وداع و ازار

و در یك تقسیم بندی دیگر می توان لباس های زنانه را با توجه به روایات و احادیث و گزارش های تاریخی كه درباره پوشش زنان در كتب شیعی و اهل سنت بیان شده است در دوره های اولیه اسلام و قبل ا‍‍ز آن این گونه تقسیم نمود :
1 ـ لباس هایی كه برای پوشش سر و صورت به كار برده می شد كه عمدتا یكپارچه و نادوخته بودند، و معروفترین این لباس ها : جلباب، خمار، نقاب،‌ برقع و قناع می باشد.

نقاب و جلباب

2 ـ لباس هایی كه برای پوشش سایر اعضای بدن به كار می رفته است و برخی دوخته شده برخی نادوخته بودند. از آن جمله : قمیص، صدرا، درع، مرط، برد، ازار و سروال را می توان نام برد. در ادامه با توجه به تقسیم بندی فوق معروف ترین البسه زنان جزیره العرب در زمان جاهلیت و اسلام مورد بررسی قرار می گیرد.

24

جلباب

در تفسیر آیه 59 سوره احزاب مفسرین معانی مختلفی را از این واژه ارائه می دهند.هم چنان كه:
الف) طبرسی جلباب را این گونه توضیح می دهد : «جلباب عبارت است از ردایی كه سر و روی زن را می پوشاند وقتی برای كاری از منزل خارج می شود.»
وی در تفسیر آیه مذكور معتقد است : «مقصود خداوند از بیان «یدنین علیهن جلابیبهن» این است كه با روپوشی كه زن به خود می گیرد محل گریبان خود را بپوشد» و اضافه می كند «گفته شده، جلباب همان چارقد است و مقصود آیه آن است كه : زنان آزاد وقتی بیرون رفتند پیشانی ها و سرها را بپوشانند
ب) آلوسی بغدادی با توجه به تفاسیر قبل از خود در یك جمع بندی كلی برای جلباب چندین معنی بیان كرده است كه عبارتند از:
1 ـ آنچه از بالا تا پایین را بپوشاند؛
2 ـ هر لباسی كه زن آن را روی لباس هایش بپوشد مانند روپوش؛
3 ـ هر آنچه با آن پوشش انجام گیرد چه عبا باشد و چه غیر از آن.
4 ـ لباسی گشادتر از سرپوش و كوچك تر از ردا؛
5 ـ مقنعه؛
6 ـ ملحفه
مؤلف كتاب قاموس قرآن معتقد است كه در یك جمع بندی نهایی، جلباب، ملحفه و لباس بالایی و چادر و مانند آن است و اطلاق جلباب را مختص به روسری و چارقد نمی داند
به هر ترتیب با توجه به اقوال مفسرین و ظاهر آیه 59 سوره احزاب،‌ این نتیجه مهم قابل توجه است كه منظور از جلباب لباس خارجی بوده و مؤید این سخن ادامه آیه است كه می فرماید : ذلک ادنی ان یعرفن فلا یو ذین و کان الله غفورا رحیما »
با توجه به این كه این قسمت از آیه نیز سفارشی برای در امان ماندن زنان از آزار و اذیت های اجتماعی است به طوری كه اگر زنان این كار را انجام ندهند تنها موجبات آزار و اذیت خود را فراهم كرده اند.

22

خمار

یكی از پوشاك های صدر اسلام، جامه ای نادوخته به نام خمار می باشد. خمار بر خلاف جلباب پوششی برای سر بوده است و كاربرد آن در شعرهای جاهلی و دوره اسلامی نیز به همین معنا است.

نصیف
واژه نصیف مترادف كلمه خمار می باشد هر پوششی كه برای سر باشد «نصیف» نامیده می شود در روایات نیز نصیف مخصوص زنان بیان شده است. پیامبر در توصیف زنان بهشتی چنین می فرماید : « و اگر زنی بهشتی بر زمین ظهور كند زمین را روشنایی و عطر فرا گرفته و چارقد او زیباتر از دنیا و آنچه در اوست

علاوه بر اینكه برخی از لغویون آن را به عنوان لباسی می دانند كه زنان برای تجمل و زینت روی لباس خود بر تن می كرده اند.(

نقاب
بدون تردید نقاب از پوشش های صورت بوده است نقاب پوششی بوده است كه بر چشمان و بینی قرار می گرفت. این پوشاك دارای انواع مختلفی بوده است و استفاده از آن و چگونگی قرار گرفتن آن بر روی چهره در هر نوع با اسم خاصی نامیده می شده است. هنگامی كه نقاب فقط بر چشمان زن قرار گیرد آن را وصوصه گویند و اگر تا روی دماغ كشیده شود نقاب گویند و اگر بر چشمان گونه ها را نیز بپوشاند به آن لغام گویند

36

البرقع
یكی از پوشش های صورت در میان زنان عرب برقع بوده است. كه البته تنها به زنان اختصاص نداشته است و بنا به گفته «فراهیدی» برای برخی موارد نیز به كار می رفته است. به نظر می رسد كه برقع پوششی برای صورت و در میان زنان بادیه نشین عرب رایج بوده است و حفاظت از چهره و اعضاء آن را در مقابل گرد و غبار و طوفان های شن به عهده داشته است

اللثام
ابن منظور آن را چنین توضیح می دهد : «پایین كشیدن مقنعه و عمامه توسط زنان و مردان تا روی بینی لثام و تا نوك بینی و دو طرف آن لفام است» این نوع روش در پوشش صورت حداقل در قرن دوم مخصوص به مردان بوده است و بیشتر هنگام سفر و سوار بر چارپایان انجام می گرفته است و در حال انجام مراسم عبادی كنار زدن آن از روی چهره ضروری بوده است

القمیص

پوشیدن آن از قدیم الایام به عنوان پوشاكی متداول در نزد اقوام مختلف بوده است در برخی از روایات به تن پوش دیگری به نام صدار كه مترادف با قمیص است اشاره شده با این تفاوت كه كوتاه تر از آن بوده است. و نیز لغویون عرب در متون لغت، كلمه درع را به معنی قمیص دانسته اند درع، پارچه ای بوده است كه وسط آن را بریده و اطراف آن را دوخته و دو آستین برای آن قرار می داده اند

المراط
یكی دیگر از لباس هایی كه پوشیدن آن به زنان اختصاص داشته است مرط بوده است عبایی از خز یا پشم و یا كتان ترجمه نموده اند. و به طور عام هر لباس دوخته نشده ای كه زن آن را «ازار» خود قرار می داده است مرط اطلاق می گردد

البرد
به قطعه پارچه پشمی بلند و ضخیم كه روزها برای پوشاندن بدن و شب ها به جای جامه خواب به كار می رفته است با رنگ هایی معمولا خاكستری و یا قهوه ای(43) و مخلوط و دارای نقش و نگارهای مختلف برد گفته می شده است. در كتب سیره به این نوع لباس مكررا اشاره شده است كه حكایت از پوشش متداول آن در دوره های اولیه تاریخ اسلام دارد. برد به عنوان پوشاكی رایج بین زنان و مردان به طور مشترك كاربرد داشته است و به عبارت دیگر برد نه تنها لباس مردان بلكه لباسی است كه عموم زنان نیز آن را بر تن می كرده اند. كلینی پیرامون این موضوع از امام صادق (عليه السّلام)چنین می نویسد: «مهریه حضرت زهرا (سلام الله عليه و آله)سه چیز بود و از آن جمله برد راه راه بود» و نیز ابن سعد یكی از هدایای حضرت علی (عليه السّلام) به حضرت زهرا (سلام الله عليه و آله) را در شب عروسی وی، بردین «دو برد» ذكر می كند

البرد

الازار
از جمله لباس هایی كه برای پوشاندن پایین بدن كاربرد داشته است ازار می باشد ازار پوشاكی بوده است كه عموم مردم برای مستور ماندن اعضاء پایین بدن از آن استفاده می كرده اند به طوری كه در بعضی موارد مردان آن را به زنان نیز هدیه می داده اند. ازارهای زنان ضخیم تر و بلند تر بوده است و بلندی آن دلیل ثروتمندی آن زنان بوده است و پیامبر (صلی الله علیه و آله) به شدت از كشیده شدن آن به روی زمین نكوهش نموده است. به آن حقوه یا حقاء نیز می گفته اند.

سروال

شلوار لباسی است كه ما بین ناف و رانها را می پوشاند. به نظر می رسد كه پوشیدن سروال از قدیم الایام متداول بوده است و بیان شده است اولین كسی كه شروال پوشید حضرت ابراهیم (عليه السّلام) بود چرا كه شروال بهترین مستور كننده از دید مردم است. و نیز از پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) نقل شده كه فرمود روزی كه حضرت موسی (عليه السّلام) به تكلم با خدا پرداخت بر تن عبایی و شلواری از پشم داشت. این پوشاك در میان مردم قبل از اسلام می باشد. برخی از روایات و گزارش های موجود چنین بیان شده است(64)كه پیامبر (صلی الله علیه و آله) قبل از مهاجرت به مدینه در مكه به خریدن شلوار اقدام نموده است. و نیز پیروان خود را به پوشیدن سروال تشویق می نماید به طوری كه وقتی به او خبر می دهند كه اهل كتاب سروال بر تن می كنند و ازار نمی پوشند، صریحا می فرماید : «شلوار بر پا كنید و ازار ببندید و با اهل كتاب مخالفت كنید». امام علی (عليه السّلام) چنین می گوید : «من و پیامبر(صلی الله علیه و آله) در یك روز بارانی در بقیع نشسته بودیم كه زنی سوار بر الاغ از آنجا گذشت و دست الاغش در گودالی فرو رفت و زن به زمین افتاد پیامبر (صلی الله علیه و آله) رویش را برگرداند. حاضران عرض كردند : ای رسول خدا آن زن شلوار به پا دارد. پیامبر سه مرتبه فرمود : خدایا زنان شلوار پوش را بیامرز. ای مردم شلوار بپوشید كه شلوار پوشان ترین جامه های شما است و زنان خود را در موقعی كه بیرون می آیند با شلوار حفظ كنید.

در صدر اسلام و در زمان حیات پیامبر (صلی الله علیه و آله) استفاده از این پوشش در جزیره العرب امری شناخته شده بوده است. اما مردم حجاز آن را بر تن نمی كردند و به نظر می رسد در دوره های بعد چنان گسترش یافته كه مسلمانان پوشیدن ازار را فراموش كردند و به پوشیدن شلوار بسنده می كرده اند به طوری كه « عمر » در نامه ای به جنگجویان خود در آذربایجان اصرار شدیدی بر پوشیدن ازار و رداء و نعلین و كنار گذاشتن شلوارها دارد و ایشان را به زهد و ساده پوشی ترغیب می كند. چرا كه از ذیل گزارش فهمیده می شود كه پوشیدن شلوار جنبه اشرافی و تجملی داشته است. به هر ترتیب پوشیدن شلوار در دوره های متأخر به آن اندازه در میان مردم شایع می گردد كه در سده سوم هجری جاحظ صریحا اعلام می كند، پیراهن و شلوار از لباس های رو و رسمی است و بقیه لباس ها لباس زیر محسوب می شود.

لباس محلی زن الجزایری قرن 19

دکتر شیرازی در ارتباط با پوشش دوران جاهلی اینگونه بیان می کنند :

در رابطه با حجاب و پوشش هم سه نكته را لازم مي دانم در ابتدا بيان كنم: اولا ًاينكه به همان اندازه كه در دوره جاهليت بی حجابي و برهنگی بوده، به همان اندازه هم حجاب و پوشش وجود داشته، و اين در ادبيات منظوم دوره جاهلي به وضوح قابل مشاهده و قابل اثبات است، اما اين مطلب را مي توان اذعان كرد كه پوشش و حجاب در اين دوره يك امر نسبي بوده و خالي از نقص و عيب نبوده؛ در عين حالي كه اغلب در شرايط متفاوت تغيير می کرده است، ثانياً حجاب در دوره جاهليت بيشتر يك امر فطري و يا عرفي بوده و نه اعتقادي كه ريشه در اعتقادات عميق ديني داشته باشد. به همين علت هم در شرايط خاص بر اساس عرف جامعه، حجاب را كنار مي گذاشتند و در اين راستا هم احساس گناه و عذاب وجدان نمي كردند.

حجاب و عفاف در دوره جاهليت كرامتي براي زن بود كه مرد عرب بر آن غيرت داشت، ولي بر اساس اين عرف جاهلي عزاداری اين امر تا حدودي مخدوش مي شد و مرد عرب به آن تن در مي داد که زن در هنگام مصيبت و نوحه سرايي وضعيت متفاوتي از نظر پوشش پیدا کند. یعنی علي رغم اينكه غيرت عرب نمي گذاشت كه زن سر برهنه و آزاد از نظر پوشش ،بيرون بيايد و در معرض ديد عموم قرار گیرد، ولي در حالت مصيبت زدگی و ناراحتي و غم اندوه زياد تحت اين عنوان كه زن در مصائب صبر و تحملش زود تمام مي شود و نمي تواند بر احساسات و اعصاب خود تسلط داشته باشد تا حجاب خود را حفظ كند و اينكه در چنین شرايطي عقلانيت خود را از دست مي دهد، مجاز بود كه براي يك مدت معين جهت ابراز حزن و اندوه فراوان از پرده نشيني خارج شده و صيانت و كرامت بوششي خود را براي امري مهم تر يعني سوگواری كنار بگذارد. در ابياتي نقل مي شود كه مهلهل يكي از شاعران دوران جاهلي در سوگ كليب چند مطلب را مورد توجه قرار مي دهد؛ يكي غيرت مرد نسبت به زن آزاده است تا جاييكه به زن اجازه خروج از پرده نشيني يعني منزل خود داده نمي شد، دوم رعايت پوشش سر و صورت زن است كه زن آزاده در حالت عادي به آن مقيد بود، سوم اينكه حجاب و عفاف نوعي كرامت تلقي مي شد تا جايي كه چون در اثر مصيبت احساس خواري و ذلت مي كردند، زنان به خود اجازه مي دادند سرو صورت و حتي بازوان خود را براي لطم و خودزني برهنه و مكشوف كنند.

3

بلاگ

کالکشن بلوچ آنا اثانی تابستان 97 Anna asani

https://www.instagram.com/p/BkYJj4MlwVo/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/BlausrMlbt6/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/BlVWVLsl0fC/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/BlPpADlFPRb/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/BlAkTL9lvUd/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/Bk5GjcFFw0p/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/Bk0ee2sFWCw/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/BkxcHRIFhxi/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/BkuqOWsFOJe/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/Bkroaq5lh5d/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/BkmbZxonP4Z/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/Bkj6P1jHYLs/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/BkhVjn-nwqQ/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/Bke0vmKn3L5/?utm_source=ig_web_copy_link https://www.instagram.com/p/Bkb3-VcH4AT/?utm_source=ig_web_copy_link…
آموزش طراحی لباس

آموزش یقه ب ب به روش گرلاوین

یقه ب ب یکی از یقه های زیبایی است که صورت انسان را معصوم و…
آموزش طراحی لباس

جداول راهنمای سایز استاندارد پوشاک زنانه

هنگامی که برای خرید مراجعه می کنیم در اغلب اوقات نمی دانیم که اندازه هایی…

ارسال پاسخ